Koelkast op krediet, wat mag en wat niet?!

Bij het aangaan van een lening hebben bedrijven en personen een grote vrijheid om onderling af te spreken welke rente over de lening verschuldigd is. Er is in Curaçao geen wetgeving die bepaalt wat de maximale rente op een lening mag zijn. Maar er zijn wel grenzen: een zeer hoog rentepercentage kan in strijd zijn met de goede zeden. De vraag is: wanneer is rente te hoog?

Het Gemeenschappelijk Hof van Justitie heeft zich recent uitgelaten over de maximale rentepercentages bij leningen aan consumenten. Een consument is iemand die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf.

Het Hof neemt voor de maximale rente als uitgangspunt de maximaal door de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten toegestane rente bij het verlenen van vergunningen: 27% op jaarbasis. Een hogere rente dan 27% is volgens het Hof in strijd met de goede zeden en mag dus niet worden gevraagd van een consument. Dat geldt in principe voor alle consumentenkredieten op Curaçao, Aruba en Sint-Maarten.

Krediet

Maar wat is nu precies een krediet? De klassieke uitleg is de lening die u afsluit bij een bank of een financieringsmaatschappij. Maar die interpretatie is zeker niet de enige. Over wat een consumentenkrediet precies is zegt de Centrale Bank het volgende:

“Consumer credit” comprises credit to be extended to consumers for personal or household purposes.[1]

Banken en financieringsmaatschappijen zijn niet de enige bedrijven die krediet geven voor huishoudelijke doeleinden. Wat is er nu huishoudelijker dan het kopen van een koelkast op krediet? Bijna alle grote warenhuizen op Curaçao bieden die mogelijkheid. De aanbiedingen voor televisies, koelkasten en meubels op afbetaling vliegen je om de oren.

Een simpel voorbeeld: voor NAf 100 per maand heeft u al een prachtige A-merk koel-vriescombinatie in huis, die bij betaling in één keer NAf 1.400 zou kosten. Dat bedrag heeft lang niet iedereen liggen, dus een koelkast voor een klein bedrag per maand lijkt een mooie oplossing. Maar, let wel op de kleine lettertjes: die NAf 100 betaalt u elke maand gedurende de komende twee jaar. In totaal betaalt u dus in twee jaar NAf 2.400. Dat is NAf 1.000 bovenop de aankoopprijs. Dit is geen uitzonderlijk voorbeeld, sterker nog: het is een “aanbieding” die recent letterlijk zo in de krant heeft gestaan.

Rente en kosten

De volgende vraag is: wat telt er mee bij de maximale rente van 27% per jaar? Het Hof noemt dat ‘APR’, annual percentage rate. De Centrale Bank geeft daar de volgende definitie van:

“Het jaarlijkse kostenpercentage: de totale kosten van het krediet voor de consument, uitgedrukt in een percentage op jaarbasis van het totale kredietbedrag. Onder de totale kosten van het krediet worden verstaan alle kosten van het krediet (exclusief verzekeringen), ondermeer rentekosten, commissie, belastingen en vergoedingen van welke aard dan ook, die de consument volgens de kredietovereenkomst moet betalen en die de kredietaanbieder bekend zijn.”

In het voorbeeld van de koelkast betaalt u bovenop de aankooprijs van NAf 1.400 nog eens NAf 1.000. Dat zijn dus de totale kosten voor het krediet. Het percentage berekent u als volgt:

Kosten                              1.000

________    X 100      dus:  ________  X 100 = 71%

Hoofdsom                        1.400

Over een periode van 24 maanden zijn de kosten van het krediet dus 71%. Om de APR, het jaarlijkse kostenpercentage, te berekenen moet dat percentage in dit geval gedeeld worden door 2. De looptijd van het krediet in dit voorbeeld was namelijk 2 jaar. Per jaar betaalt u voor deze koelkast bijna 36% aan totale rente en kosten. Dat is ruim boven de door het Hof gestelde grens en dus in strijd met de goede zeden. De warenhuizen op het eiland lijken zich niet bewust van het verbod op dit soort woekerrentes.

Nietig

Nu zult u denken: dat is allemaal leuk en aardig, maar zie dat geld maar eens terug te krijgen. Een procedure beginnen voor te veel betaalde rente op een krediet voor een koelkast zal u al snel meer kosten dan de rente zelf.

Een procedure is echter helemaal niet nodig. Het gevolg van strijd met de goede zeden is namelijk dat de rentebepaling nietig is. De bepaling die de rente regelt heeft, als het ware, nooit bestaan. En nog belangrijker: er komt niet automatisch een lagere rente voor in de plaats. Wat overblijft is dus (afhankelijk van hoe de overeenkomst op papier staat) de verplichting de hoofdsom terug te betalen.

Als u die koelkast dus op afbetaling koopt en na 14 maanden een beroep doet op de nietigheid van de rentebepaling, heeft u aan uw verplichting voldaan. U heeft na 14 maanden immers NAf 1.400 betaald en daarmee is de koelkast zelf afbetaald. Het is dan aan de winkel om een procedure te starten om de kosten van het krediet te vorderen, maar gezien de uitspraak van het Hof zal dat weinig kans van slagen hebben.

Disclaimer

Dit artikel is geen juridisch advies. Wat in uw situatie geldt is sterk afhankelijk van wat er in de overeenkomst staat die u sluit. Lees de overeenkomst en de algemene voorwaarden altijd goed. Voor gratis advies en tegen een kleine vergoeding bemiddeling bij klachten kunt u terecht bij de Fundashon pa Konsumidó.

[1] Provisions on the Disclosure of Pricing Information on Consumer Credit (Annual Percentage Rate [APR] – Provisions), Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten.

– auteur: mr. David Doornbos